Exail Technologies SA en de robots die als eerste gaan

In de stamboom van Exail Technologies SA zit een robotvis. In 1970 ontwikkelde ECA voor de Franse marine een mijnenruimrobot met de naam PAP, een afkorting van Poisson Auto-Propulsé, oftewel zelfaangedreven vis. Een bescheiden naam voor apparatuur die gevaarlijk werk moest doen. ECA zelf stamde uit 1936, toen de Franse ingenieurs Marcel Gianoli en Paul Rozycki Études et Constructions Aéronautiques oprichtten.

Dat bedrijf werd onderdeel van het huidige Exail Technologies SA toen ECA en navigatiespecialist iXblue in 2022 samengingen. De groep uit Parijs levert nu maritieme robots, navigatie-instrumenten, fotonica en apparatuur voor de lucht- en ruimtevaart. Klanten kunnen er een robot kopen, een deel van de technologie binnenin, of een compleet systeem dat meerdere machines laat samenwerken. Om zo'n systeem bruikbaar te maken, moet een robot kunnen bewegen, weten waar hij is en informatie terugbrengen waar mensen iets mee kunnen.

Een boot met kleinere robots aan boord

Marines kopen Exails UMIS-systeem om zeemijnen te onderzoeken en op te ruimen, waarbij bemanningen minder dicht in de buurt hoeven te komen. Het pakket omvat voertuigen, sensoren, besturingssoftware en opleidingen. Met alleen de robot zou er nog heel wat werk overblijven.

Het oppervlaktevaartuig Inspector 125 vervoert kleinere onderwatervoertuigen en onderhoudt de communicatie met operators op een schip of aan wal. Een A18-M-onderwaterrobot brengt de zeebodem in kaart met sonar, die geluid gebruikt om een beeld te vormen. Andere voertuigen bekijken verdachte objecten van dichtbij of ruimen mijnen op. Met Exails Umisoft-software kunnen operators het werk plannen, de apparatuur bedienen en de gegevens bekijken.

Het Belgisch-Nederlandse programma laat zien hoe deze combinatie in gebruik wordt genomen. De opdracht uit 2019 omvat twaalf schepen en ongeveer honderd drones. Naval Group is verantwoordelijk voor de schepen en de algehele integratie; Exail levert het systeem van onbemande voertuigen. In november 2024 meldde Exail de levering van apparatuur aan de Koninklijke Marine voor operationele tests en training. In de resultaten over 2025 volgde de melding dat beide marines een eerste operationele capaciteit voor mijnenbestrijding hadden ontvangen. Dat zijn mijlpalen binnen een langer programma, geen afronding van de volledige vloot.

Weten waar je bent zonder GPS

Een verdacht object vinden is alleen nuttig als de bemanning het later weer kan lokaliseren. De A18-M van Exail combineert daarom sonarbeelden met navigatiegegevens om te tonen wat het voertuig heeft gevonden en waar. Onder water is dat moeilijker, omdat satellietsignalen geen bruikbare GPS-positie kunnen leveren zolang de robot ondergedompeld is.

Van onderdelen tot langdurige ondersteuning

Exail verkoopt deze navigatie-instrumenten ook voor meetschepen, offshorewerk en voertuigen van andere fabrikanten. Klanten kunnen de navigatieapparatuur dus kopen zonder een Exail-robot aan te schaffen. Het bedrijf maakt de optische onderdelen voor zijn instrumenten zelf. Daardoor hebben de engineers zowel de meetonderdelen als het complete navigatieproduct in eigen hand. Exail verkoopt ook optische vezels, onderdelen die licht sturen en lucht- en ruimtevaartapparatuur voor andere toepassingen.

Voor marines die een compleet mijnenbestrijdingssysteem kopen, gaat de relatie na levering verder. Bemanningen hebben training nodig, apparatuur moet worden onderhouden en de software moet met de overige missieapparatuur samenwerken. De vestiging van Exail in Oostende combineert productie en training met toegang tot de Noordzee, waar bemanningen de voertuigen leren uitzetten, bedienen en terughalen. Die ondersteuning helpt van een geleverde robot betrouwbaar inzetbare marineapparatuur te maken.

Een markt die draait om vlootvervanging

In het jaarverslag over 2025 schatte Exail de bereikbare markt voor het ruimen van zeemijnen op ongeveer €3 miljard over de daaropvolgende vijftien jaar. Volgens het bedrijf was meer dan 70% van de ruim 300 mijnenjagers in de markten die het kan bedienen ouder dan twintig jaar. Dit is de eigen inschatting van een afgebakende vervangingsmarkt over vele jaren. Het bedrag is geen jaarlijkse sectoromzet en evenmin een toezegging van orders aan Exail.

Onderhoud, aanvullende apparatuur en verbruiksartikelen kunnen na de eerste systeemlevering extra werk opleveren. Daarvoor moeten klanten nog steeds voor Exail kiezen, hun programma's financieren en de apparatuur accepteren. Aangekondigde defensiebudgetten verschijnen niet vanzelf in het orderboek.

Er zijn gevestigde alternatieven. Saabs Double Eagle SAROV kan zelfstandig onderzoek uitvoeren of op afstand worden bestuurd om mijnen te ruimen. Thales levert een breder geïntegreerd systeem binnen het Frans-Britse MMCM-programma en meldde in maart 2025 de levering van het eerste productiesysteem aan de Royal Navy. Klanten kiezen combinaties van voertuigen, sensoren en ondersteuning en bepalen hoeveel integratiewerk ze bij een leverancier willen neerleggen.

De financiële cijfers

Exails handelsupdate van juli liet voor de eerste helft van 2026 een hogere omzet maar minder nieuwe orders zien. Onderstaande cijfers hebben betrekking op januari tot en met juni en luiden in miljoenen euro's.

De gerapporteerde omzet groeide met 25%, of met 27% op vergelijkbare basis na correctie voor de verkoop van de Automation-activiteiten. De vergelijking van de orders hangt samen met het moment waarop grote programma's worden gegund, waaronder een contract van €400 miljoen dat begin 2025 werd binnengehaald. Een rustigere periode voor nieuwe orders kan dus samengaan met omzetgroei, doordat eerder getekende opdrachten in productie komen.

Op 14 september meldde Exail dat de voorlopige current EBITDA over het halfjaar naar verwachting €63 miljoen zou bedragen, ongeveer 43% meer. Dit is de door het bedrijf gehanteerde aangepaste winstmaatstaf, geen nettowinst. De raad van bestuur had de halfjaarrekening op dat moment nog niet goedgekeurd. Het bedrijf meldde ook een toename van de werkkapitaalbehoefte met ongeveer €70 miljoen en verwachtte aanzienlijke klantbetalingen in de tweede jaarhelft. Meer apparatuur leveren en het geld daarvoor ontvangen verlopen volgens verschillende tijdschema's.

Bekijk de financiële overzichten en gerapporteerde resultaten van Exail Technologies SA.

Een mogelijke nieuwe eigenaar

Thales is ook de beoogde koper van Exail. De bedrijven tekenden op 30 juli 2026 een overeenkomst over een openbaar bod, nadat eerder overeenstemming was bereikt over de overname van het belang van 35,51% van de familie Gorgé. De voorgestelde biedprijs bedraagt €134 per aandeel. Volgens de aangekondigde planning moet de overname van het familiebelang uiterlijk in het derde kwartaal van 2027 worden afgerond, onder voorbehoud van goedkeuring door toezichthouders. Daarna volgt een verplicht bod dat naar verwachting uiterlijk begin 2028 sluit. Het gaat nog om voorgenomen transacties, niet om een afgeronde overname.

De voorgenomen overname beïnvloedde ook de planning van de halfjaarcijfers. Op 14 september 2026 verschoof Exail de publicatie van de volledige resultaten van 15 naar 24 september 2026, na beurs. Het besprak toen met de accountants de boekhoudkundige gevolgen van de voorgenomen Thales-transactie. Op dat moment moesten de voorlopige winst- en werkkapitaalcijfers hierboven nog worden aangevuld met de volledige halfjaarrekening. Ondertussen had het bedrijf nog altijd boten te leveren, instrumenten te bouwen en bemanningen op te leiden.

Lees ons bedrijfsprofiel van Exail Technologies SA voor meer informatie over de activiteiten en financiële geschiedenis.